Manning pürüzlülük katsayısı (n), bir yüzeyin akışa karşı sürtünmesini temsil eden boyutsuz bir parametredir. HEC-RAS gibi hidrodinamik modellerde n değerindeki %30'luk bir hata, taşkın kotunda 0.5-1.5 m'lik sapmaya yol açabilir — bu yüzden dikkatle tayin edilmelidir.
Temel referans tabloları
Chow (1959) ve USACE (2016) klasik referanslardır. Tipik değerler:
| Yüzey | n (min) | n (tipik) | n (max) |
|---|---|---|---|
| Beton, düzgün | 0.011 | 0.013 | 0.015 |
| Beton, kaba | 0.014 | 0.017 | 0.020 |
| Toprak kanal, düzgün | 0.016 | 0.022 | 0.033 |
| Doğal akarsu, düz | 0.025 | 0.035 | 0.045 |
| Doğal akarsu, eğrili | 0.035 | 0.045 | 0.060 |
| Taşkın düzlüğü, çayır | 0.025 | 0.035 | 0.050 |
| Taşkın düzlüğü, seyrek ağaç | 0.045 | 0.060 | 0.080 |
| Taşkın düzlüğü, yoğun orman | 0.080 | 0.120 | 0.160 |
| Yerleşim alanı | 0.040 | 0.070 | 0.120 |
Saha kontrolü
Masa başı tablolardan seçilen n değerleri, sahada doğrulanmadan rapora gitmemelidir. Saha gününde her arazi sınıfını temsilen fotoğraflar çekilir, sınır geometrisi kaydedilir ve gerekirse yerel pürüzlülük artışları (çalı yoğunluğu, moloz, yapı kalıntısı) not edilir.
Bir çayır yazın n = 0.030, kışın (uzun ot kalmamış) n = 0.025 olabilir. Yağış mevsimine göre seçim yapın ve gerekçesini rapora yazın.
- Turkish Journal of Civil Engineering (TJCE)Türkiye akarsuları için pürüzlülük katsayısı kalibrasyonu üzerine vaka çalışmaları.
- DSİ Teknik BülteniManning n değerlerinin Türkiye havzalarında kalibrasyonuyla ilgili teknik makaleler.
Özmir Mühendislik Ekibi
Harita, hidroloji ve inşaat mühendislerinden oluşan Özmir ekibi; DSİ, belediye ve kamu kurumları için ürettiği raporların toplamını 350+ projeye ulaştırdı.